Wredny Bonifacy: dlaczego kot znaczy teren?

Co zrobić, gdy kot znaczy teren? Tego typu zachowanie kota może być naprawdę uciążliwe. Jakie są jego przyczyny i możliwości wyeliminowania? Czy da się skutecznie zapobiec albo oduczyć kota znaczenia moczem?

Problem czytelniczki: Moja kotka zaczęła sikać na meble, odkąd do mojego mieszkania zaczął przychodzić mój chłopak. Początkowo ignorowaliśmy ten problem, jednak wkrótce zachowanie kotki, a przede wszystkim zapach w domu, stał się nie do zniesienia. Próbowaliśmy różnych metod, takich jak pilnowanie, przeganianie kotki czy zamykanie jej w łazience. Kiedy jesteśmy same, nic złego się nie dzieje. Kotka jest wtedy kochana i miła. Jednak gdy tylko pojawi się mój partner, kotka zawsze znajdzie okazję by nasikać (ostatnio na jego torbę).

Znaczenie terenu przez kota

Znaczenie moczem jest dość częstym problemem zgłaszanym behawiorystom i lekarzom weterynarii. Aby zrozumieć jego przyczyny, należy zacząć od wyjaśnienia, czym jest to zachowanie kota. Zwierzę znacząc moczem, przyjmuje charakterystyczną postawę – stoi z uniesionym ogonem, tyłem do jakiegoś przedmiotu lub elementu otoczenia. W tej pozycji spryskuje niewielką ilością moczu pionową powierzchnię. Ze względu na odmienne przyczyny i podłoże, znaczenie terenu moczem należy odróżnić od załatwiania potrzeb fizjologicznych poza kuwetą. W drugim przypadku kot kuca i oddaje normalną ilość moczu poza swoją toaletą, najczęściej gdzieś w kącie bądź w miejscu, gdzie trudno go zauważyć.

Czym objawia się znaczenie terenu?

Znaczenie moczem dotyczy najczęściej bardziej „eksponowanych” miejsc, takich jak futryny drzwi lub okien, ściany przy wejściu do domu, obrzeża mebli, zasłony w oknach czy nowe przedmioty przyniesione do domu. Niektóre koty oznaczają również gniazdka elektryczne i pralki. Znaczenie terenu jest częścią naturalnych zachowań związanych z komunikacją węchową kotów. Koty są z natury zwierzętami bardzo terytorialnymi i źle tolerującymi obcych przedstawicieli swojego gatunku, a nawet większe zmiany w swoim otoczeniu.

Kocie terytorium to dobrze zorganizowany kompleks podzielony na kilka stref. Wymienić należy strefę bezpieczeństwa i wypoczynku, polowania i zabawy, a także zagrożenia i obcości (dotyczy to także miejsc, w których kotu stała się krzywda lub przeżył tam jakieś stresujące wydarzenie). Każda ze stref oznaczana jest w specyficzny sposób poprzez drapanie, ocieranie policzkami i bokami, pozostawianie kału i właśnie – nieszczęsne dla opiekunów – znaczenie moczem.

Po co kot znaczy teren?

Większość kotów obojga płci (wykastrowanych lub nie) strzyka moczem, by oznaczyć wszystkie ścieżki na zewnątrz miejsca zamieszkania. Samce częściej niż samice strzykają moczem poza domem i na ogół pozostawiają silny, charakterystyczny zapach. Mocz zawiera wydzieliny gruczołowe i prawdopodobnie informuje inne zwierzęta o płci, wieku, stanie hormonalnym, nastroju i ogólnym zdrowiu kota, służąc także komunikacji seksualnej.

Przypuszcza się, że inne koty są w stanie ocenić, kiedy powstał dany ślad. Dzięki temu mogą unikać tego obszaru w przyszłości lub przewidywać obecność wrogich osobników, co pozwala im przygotować się do walki lub obrony, jeśli by zaistniała taka konieczność. Większość domowych kotów jest kastrowana przed lub po okresie dojrzewania. Kastracja kota ma na celu wyeliminowanie lub zredukowanie zachowań związanych ze znaczeniem terenu, wędrówkami oraz walkami. O innych skutkach sterylizacji i kastracji kotów, przeczytasz we wcześniejszym wpisie.

Gdy kot po kastracji znaczy teren…

Według brytyjskich badań, znaczenie terenu w pomieszczeniach po zabiegu kastracji utrzymuje się u około 10% samców i 5% samic wysterylizowanych przed okresem dojrzewania. Same statystyki nie mają jednak większego znaczenia bez dogłębnej analizy stylu życia zwierzęcia, jego nastroju, wrażliwości emocjonalnej, okoliczności środowiskowych i społecznych, a nawet historii rozwoju. Większość kotów wykazujących problemy ze znaczeniem terenu w pomieszczeniach zostało wysterylizowanych tuż przed lub w czasie okresu dojrzewania, a niektóre nawet wcześniej. Dlatego też znaczna część tego typu przypadków nie ma nic wspólnego z bezpośrednim oddziaływaniem hormonów płciowych.

Inne sposoby oznaczania terenu przez kota

Większość wysterylizowanych zwierząt czuje się w swoim domu na tyle odprężona, że oznacza to miejsce głównie przez ocieranie się. Nie muszą one zatem oznaczać terenu w bardziej dosadny sposób, czyli poprzez strzykanie moczem, pozostawianie kału czy drapanie. Zmianę w strategii oznaczania terenu mogą wywołać wszelkie zdarzenia, które pobudzają emocje kota. Przykładem może być przybycie nowego kota, psa lub osoby w rodzinie bądź jakakolwiek zmiana w domu, to jest remont czy pojawienie się nowych mebli. Mogą to być także inne emocjonujące zdarzenia, jak choćby gwałtowna burza. Znaczenie moczem w domu jest związane z redukcją napięcia emocjonalnego. Dotyczy wszystkich kotów i kotek, jednak największe tendencje do znaczenia mają niekastrowane kocury.

Dlaczego kot znaczy teren?

Ze strzykaniem moczem możemy mieć do czynienia także w innych okolicznościach niż zagrożenie terytorialne. Koty mogą wykazywać tego typu zachowanie, gdy są sfrustrowane, przygnębione, a nawet złe. Stanowi to reakcję emocjonalną, która pomaga im obniżyć poziom niepokoju. Przyglądając się dokładniej temu zjawisku, możemy zinterpretować je jako podnoszenie pewności siebie przez zwierzę. Im bardziej niespokojny jest dany kot, tym chętniej będzie się otaczał sygnałami zapachowymi, które pozwolą mu utrzymać dobry nastrój.

Zróżnicowanie rodzajów i zwiększenie częstotliwości znaczenia terenu wynika zatem z typowej dla gatunku reakcji na pobudzenie, niepokój i negatywne zmiany nastroju wywołane przez pojawienie się konkurencji w postaci innych kotów i zmian w środowisku fizycznym. Nie ma to nic wspólnego z nieprawidłowościami natury medycznej, ponieważ rodzaj wybieranego sposobu oznaczania terenu wynika z naturalnej reakcji kota na niepokój. Występowanie oraz nasilenie takiego zachowania rożni się u poszczególnych kotów.

Kocie predyspozycje

Wystąpienie pobudzenia emocjonalnego jest o wiele bardziej prawdopodobne w przypadku kotów, które mają niewielkie doświadczenie w kwestii zmian w ich środowisku domowym lub społecznym. W szczególności dotyczy to więc kotów przebywających w domu stale. Jeśli zwierzęciu nie dostarcza się okazji i przedmiotów, które pozwolą mu realizować naturalny repertuar zachowań łowieckich i społecznych, taka deprywacja może niejednokrotnie zmieniać nastrój kota. Taki kot będzie reagował nieprawidłowo na wszelkie ekscytujące wydarzenia. Reakcja może objawiać się obniżeniem nastroju i wycofaniem bądź nadmiernym pobudzeniem. Wszystko to może prowadzić do zmian w strategii oznaczania terenu.

Kot po kastracji

Kot po kastracji znaczy teren? Przeczytaj więcej na ten temat.

Niewychodzący kot znaczy teren

Zatem strzykanie może wystąpić w reakcji na stosunkowo słabe bodźce, szczególnie w przypadku kotów, które nie przeszły odpowiedniej socjalizacji przygotowującej je do życia w środowisku człowieka. Koty niewychodzące na zewnątrz częściej koncentrują swoje cykle aktywności i zachowań społecznych wokół dostępności właścicieli niż koty, które są wypuszczane na zewnątrz. Na skutek izolacji mogą więc stawać się niespokojne i pozostawiać ślady moczu, aby poprawić sobie nastrój i wzmocnić własną pewność siebie w obliczu samotności. Oczywiście wrażliwość kota na niepokój rożni się w zależności od osobniczych doświadczeń i podłoża dziedzicznego. Czy znaczenie moczem może mieć coś wspólnego z rasą kota?

Redukcja kłopotliwego zachowania kota

Niektóre rasy kotów wykazują szczególną reaktywność na zmiany i częściej od innych znaczą teren. Przykładem są koty ras orientalnych, zwłaszcza te, które bez przerwy przebywają w domu. W niektórych przypadkach tego typu zachowania mogą być klasycznie warunkowane wobec określonych obszarów i miejsc w domu. Tym samym mogą się utrzymywać nawet po usunięciu wszelkich możliwych do zdiagnozowania przyczyn i przywróceniu nastroju kota do normalnego stanu.

W innych przypadkach, gdy kot przyzwyczai się do nieożywionych zmian w środowisku domowym, jego niepokój zostanie zredukowany. Zwierzę może wtedy zaprzestać znaczenia terenu bez dalszych działań podejmowanych w tym kierunku. Kotom trudno jest jednak zaakceptować konkurencję w domu, a oznaczanie terenu może się utrzymywać w ich przypadku tak długo, jak rywal pozostaje w pobliżu. Może się tak dziać nawet, jeśli zwierzętom uda się wypracować system wzajemnej tolerancji fizycznej.

Wiele kotów w jednym domów

Często zwierzę zaczyna znaczyć teren w domu oraz na zewnątrz, gdy do gospodarstwa lub do sąsiadów przybędzie inny kot. Znaczenie terenu wewnątrz jest bardziej powszechne w przypadku domów, w których przebywa wiele kotów lub ich populacja osiąga krytyczny poziom. Zdarza się jednak też tak, że po jego przekroczeniu, kłopotliwe zachowania zostają niejednokrotnie zredukowane. Prawdopodobnie wynika to z faktu, że w takiej sytuacji zwierzę może bać się jeszcze bardziej i przyjąć strategię „zastygania w bezruchu”. Pociąga to za sobą stłumienie wielu zachowań w celu uniemożliwienia innym wykrycia osobnika lub ataku na niego. W rzadkich przypadkach strzykanie moczem w pomieszczeniach i na właścicieli może być instrumentalnie wyuczonym zachowaniem. „Nagroda” w postaci uwagi właściciela stanowi pozytywne wzmocnienie, a zatem kot uczy się podejmowania tego zachowania w celu uzyskania zainteresowania opiekuna.

Jak oduczyć kota znaczenia terenu?

Celem terapii behawioralnej w przypadku znaczenia moczem jest podniesienie nastroju zwierzęcia i wyeliminowanie przykrych emocji będących przyczyną zachowania. O ile to możliwe, należy usunąć wszelkie przykre dla kota bodźce lub sytuacje, zwłaszcza kary. Te ostatnie są bardzo chętnie stosowane przez właścicieli, którzy przypisują kotu po ludzku pojętą motywację robienia czegoś na złość lub „karania” domowników. W przypadkach, kiedy powodem znaczenia jest obecność obcego kota w okolicy, konieczne jest czasowe uniemożliwienie im kontaktu (także wzrokowego). Miejsca, które kot oznaczył, należy dokładnie wyczyścić, by usunąć z nich zapach moczu. Jeśli to wykonalne, dobrze uniemożliwić także zwierzęciu dostęp do nich. Do czyszczenia nie należy używać silnie pachnących środków, które dla kota mogą być po prostu drażniące. Zirytowane tym zwierzę może próbować „przykryć” nieprzyjemny zapach swoim własnym – oczywiście zapachem moczu.

By wszystko wróciło do normy…

Równie ważne są wszelkie działania, które rozszerzą strefę bezpieczeństwa kota. Przykładem może być wzbogacenie otoczenia zwierzęcia w kryjówki, zabawki czy kocie meble. Dla wielu czworonogów, by utrzymać emocjonalną równowagę, szczególnie ważny jest kontakt z opiekunami, a także zabawa. W opisanym na początku przypadku, podstawowym elementem terapii stało się oswajanie kotki z nowym domownikiem poprzez zabawę i karmienie szczególne smakowitym jedzeniem. Dzięki pozytywnym skojarzeniom i emocjom, pozwoliło to na zredukowanie niepokoju będącego przyczyną znaczenia terenu. By jeszcze bardziej podnieść nastrój zwierzęcia, zastosowano dostępne od kilku lat na polskim rynku syntetyczne kocie feromony policzkowe w formie preparatu. W przypadku kotów szczególnie lękliwych i pobudliwych, przydatne będzie także zastosowanie leków łagodzących lęk i poprawiających nastrój dopasowanych przez lekarza weterynarii.

2272

Interesujące? Chcesz
wiedzieć więcej? Zapisz się!

Dziękujemy za zapisanie się do naszego newslettera

Błąd zapisu

zamknij