Pies przewodnik – jak wygląda jego szkolenie?

Wbrew obiegowej opinii nie wszystkie współczesne psy wiodą życie psów rodzinnych. Wiele z nich to psy użytkowe, których umiejętności są wykorzystywane zarówno w celach cywilnych, jak i w straży pożarnej, wojsku, policji czy służbach celnych.

Z roku na rok wzrasta ilość funkcji, jakie psy pełnią dla potrzeb ludzkości – najwięcej tych zastosowań opartych jest oczywiście na wykorzystaniu zmysłu węchu. Warto tu wspomnieć o tak nietypowych zastosowaniach psiego węchu jak: poszukiwanie termitów, pluskiew, szkodników roślin uprawnych czy wykrywanie rui u krów mlecznych. W naszym artykule skupimy się na psach asystujących, które pomagają osobom niepełnosprawnym.

Psy asystujące – umocowanie prawne

Jednym z możliwych zastosowań psich zdolności jest praca psów asystujących czasem zwanych psami serwisowymi czy przewodnikami, w zależności do czego pies jest wyszkolony. Polskie prawo definiuję psa asystującego jako:

(…) odpowiednio wyszkolonego i specjalnie oznaczonego psa, w szczególności psa przewodnika osoby niewidomej lub niedowidzącej oraz psa asystenta osoby niepełnosprawnej ruchowo, który ułatwia osobie niepełnosprawnej aktywne uczestnictwo w życiu społecznym.
[Ustawa z dnia 10 maja 2018 r. o zmianie ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2018 r. poz. 511, 1000, 1076).

W tym samym akcie prawnym mamy informację jakie uprawnienia przysługują takiemu psu oraz do jakich miejsc mamy prawo z nim wejść.

Zgodnie z rozporządzeniem Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 1 kwietnia 2010 r. w sprawie wydawania certyfikatów potwierdzających status psa asystującego (Dz. U. z 2010 Nr 64, poz. 399) w Polsce wyróżnia się 4 typy psów asystujących:

  • pies przewodnik osoby niewidomej lub niedowidzącej – daje osobie niewidomej lub niedowidzącej możliwość samodzielnego i bezpiecznego poruszania się bez obawy natrafienia na przeszkodę.
  • pies asystent osoby niepełnosprawnej ruchowo – asystuje osobie niepełnosprawnej ruchowo poruszającej się na wózku. Pies asystent specjalizuje się w podnoszeniu, podawaniu, otwieraniu i naciskaniu.
  • pies sygnalizujący osoby głuchej i niedosłyszącej – asystuje osobie głuchej lub niedosłyszącej przez zwracanie jej uwagi na określone dźwięki, a następnie doprowadzenie jej do źródła hałasu.
  • pies sygnalizujący atak choroby (np. epilepsji, chorób serca) – wyczuwa nadchodzący atak choroby i ostrzega o tym właściciela lub osoby z jego otoczenia lub reaguje na atak choroby.

Kto zajmuje się szkoleniem psów asystujących?

Bez względu na przeznaczenie danego psa zarówno przed nim, jak i przed przyszłym przewodnikiem długa droga związana ze szkoleniem i zdobyciem niezbędnych certyfikatów. W artykule skupimy się tylko na doborze i szkoleniu psów, jednak warto pamiętać, że nie każda osoba zgłaszająca się do organizacji szkolącej takie psy spełni wymagania stawiane przez daną organizację. Ważnym aspektem jest np. to, że taka osoba pozostaje potem odpowiedzialna za psa również w chwili przejścia czworonoga na emeryturę, co wiążę się z dodatkowymi obowiązkami, czasem konieczne jest np. znalezienie mu nowego domu.

Szkoleniem psów przewodników oraz nadawaniem im certyfikatów psa asystującego zajmują się najczęściej organizacje non-profit. Aby móc wydawać certyfikaty konieczne jest znalezienie się na liście podmiotów wpisanych do odpowiedniego rejestru prowadzonego przez Pełnomocnika Rządu ds. Osób Niepełnosprawnych.

Etapy szkolenia psów asystujących

  • Pierwszy etap to odpowiednia selekcja szczeniąt pod kątem zarówno rasy, jak predyspozycji psychicznych do pełnienia właściwej funkcji. Nieco innymi cechami musi wykazać się pies przewodnik osoby niewidomej, a innymi asystent osoby niepełnosprawnej fizycznie i również inaczej będzie wyglądać jego szkolenie.
  • Drugi etap – psy są już wyselekcjonowane i trafiają do rodzin zastępczych, w których przechodzą socjalizację oraz wstępne szkolenie. Ten etap niewiele różni się od wychowania każdego innego szczeniaka. W zależności od typu psa – szkolenie aż do zdobycia certyfikatu trwa około 2 lata. Po tym czasie pies jest przekazywany osobie wymagającej jego pomocy – co jednak nie następuje od razu – przekazanie trwa około 6 miesięcy. W tym czasie opiekun ma czas na zapoznanie się z psem, nawiązanie więzi i uczy się nad nim opiekować pod czujnym okiem trenera.
  • W ciągu pierwszych 5 miesięcy pies podlega socjalizacji m.in. z ludźmi, innymi zwierzętami, różnymi miejscami, środkami komunikacyjnymi, dźwiękami itp. Pies uczy się także utrzymania czystości, przebywania spokojnie w zamknięciu, oddawania przedmiotów, psa przyzwyczaja się do zabiegów pielęgnacyjnych, właściwej zabawy, powitania z człowiekiem, chodzenie na luźnej smyczy, chodzenie po właściwej stronie człowieka lub wózka (nie zawsze jest to lewa strona – zależy to od możliwości przyszłego opiekuna), przywołania, niepodejmowania pokarmu np. ze stołu lub ziemi, komend typu: aport!, siad!, waruj!, na miejsce!, nie!, biegaj! oraz spokojnego siedzenia w jednym miejscu itp.
  • Przez kolejne 8 miesięcy pies uczy się kolejnych komend oraz ćwiczy np. w rozproszeniach lub przedłużeniach te, które już zna. Kolejne etapy to zaawansowane szkolenie specjalistyczne – np. poruszanie się przy wózku i reagowanie na komendy: naprzód!, do mnie!, góra!, dół!, trzymaj!, na kolana!, stój!, zostań!, puść!, wejdź!, wyjdź! Kolejne ważne komendy dla psa asystującego osobie niepełnosprawnej to: ciągnij!, telefon!, szukaj1, do kosza!, otwórz!, zamknij!, światło! czy wózek!. Pod koniec takiego szkolenia pies uczy się konkretnych rzeczy, które będą potrzebne danej osobie dla której jest szkolony.

Oczywiście szkolenie psa przewodnika osoby niewidomej lub niedowidzącej będzie przebiegło w końcowej fazie inaczej, bo inne jest jego przeznaczenie.

Pies asystujący nie może być bezwzględnie posłuszny

Ciekawym elementem szkolenia psów dla osób niewidomych jest nauka niewykonywania komendy. Od psów służbowych czy to cywilnych czy mundurowych wymaga się bezwzględnego posłuszeństwa, a tu, na pewnym etapie, uczymy psa czegoś przeciwnego. Oczywiście ten etap wprowadza się dopiero pod koniec szkolenia, tak aby młody niedoświadczony pies nie nauczył się ignorowania komend.

O co w tym chodzi? Pies mimo, że ma słuchać przewodnika musi też myśleć i podejmować samodzielne decyzje. Wyobraźmy sobie taką sytuację – osoba niewidoma zawsze chodzi do sklepu tą samą trasą, a pies nagle  zatrzymuje się i nie chce kontynuować marszu. Opiekun każe mu iść na przód i prosto, a pies skręca w lewo lub prawo – nie reaguje na kolejne komendy. Aż w końcu siada i nie idzie w ogóle. Doświadczony opiekun zaufa i posłucha psa bo będzie wiedział, że na ich drodze pojawiła się nieprzewidziana przeszkoda np. nowy wykop na chodniku czy przewrócone drzewo. Jeżeli pies bezwzględnie wykonałby komendę mógłby narazić swojego „podopiecznego” na niebezpieczeństwo.

Widzisz psa asystującego? Nie rozpraszaj go.

Bez względu na przeznaczenie psa asystującego, to nie tylko pomocnik w codziennych czynnościach, ale także przyjaciel i terapeuta, który pomaga osobom z różnymi dysfunkcjami wrócić do normalnego życia w społeczeństwie. Dlatego, jak zobaczysz psa w specjalnej kamizelce z oznaczeniem „pies asystujący nie mów do niego i go nie głaszcz – mimo, że wszystkie te psy są bardzo miłe i towarzyskie, to pies przewodnik wykonuję pracę, która jest bardzo odpowiedzialna społecznie – nie należy mu przeszkadzać i rozpraszać jego uwagę.

Czytaj także: Psie zaprzęgi to nie tylko śnieg i mróz, czyli wywiad z Mikołajem Włodarczykiem

177

Interesujące? Chcesz
wiedzieć więcej? Zapisz się!

Dziękujemy za zapisanie się do naszego newslettera

Błąd zapisu

zamknij