Nadczynność tarczycy u kota – objawy, diagnoza i leczenie

Prawidłowe działanie gruczołu tarczycy gwarantuje odpowiednie funkcjonowanie całego kociego organizmu. Nadczynność tarczycy u kota to częsta dysfunkcja – jakie są jej objawy i jak wygląda leczenie nadczynności?

Jak każdy szanujący się ssak, kot także posiada tarczycę. Gruczoł dokrewny, zlokalizowany w okolicy kociej szyi, jak u każdego innego gatunku zwierząt, odgrywa bardzo istotną rolę w utrzymaniu prawidłowego poziomu metabolizmu u kota. Hormony wytwarzane przez tarczycę, albo inaczej: gruczoł tarczowy, upraszczając, nadają tempo przemianom metabolicznym, zachodzącym w organizmie. Usprawniają one funkcjonowanie układu pokarmowego, układu nerwowego, rozrodczego, mają wpływ na pracę mięśnia sercowego… Jednym słowem prawidłowe funkcjonowanie tarczycy i wytwarzanie przez nią hormonów w odpowiednim stężeniu gwarantuje prawidłowe funkcjonowanie całego organizmu.

Tarczyca i zaburzenia endokrynologiczne u psów i kotów

Niestety, jak to zwykle w życiu bywa, nie zawsze jest tak, że tarczyca pracuje bez zastrzeżeń. Gruczoł tarczowy jest tym, którego dysfunkcje zdarzają się stosunkowo często. Obok cukrzycy, nadczynność tarczycy u kotów i niedoczynność tarczycy u psów stanowią najczęstsze zaburzenia endokrynologiczne tych gatunków zwierząt. Celowo przypisałem nadczynność tarczycy kotom, a jej niedoczynność psom, gdyż sytuacje odwrotne właściwie się nie zdarzają, a jeśli już wystąpią – wynikają najczęściej z nieprawidłowego leczenia choroby podstawowej i są wynikiem błędu lekarsko-weterynaryjnego.

Chory pies i kot

Poprawne funkcjonowanie tarczycy

Zazwyczaj funkcjonowanie tarczycy, jak każdego gruczołu dokrewnego, jest kontrolowane i regulowane samodzielnie przez organizm za pomocą tak zwanego ujemnego sprzężenia zwrotnego. Zbyt duże stężenie hormonów tarczycy: tyroksyny (T4) i trójjodotyroniny (T3), powoduje zahamowanie wytwarzania hormonów nadrzędnych przez podwzgórze i przysadkę – gruczołów zarządzającymi pozostałymi gruczołami wydzielania wewnętrznego. W związku z tym, w naturalny sposób zahamowane zostaje uwalnianie T4 i T3, a z kolei zmniejszające się stężenie tych hormonów we krwi daje sygnał do wzmożonego uwalniania hormonów nadrzędnych. I tak na okrągło… Dzięki takiej regulacji nie dochodzi do nadprodukcji hormonów, ale też gwarantowana jest ich stałą produkcja w odpowiednim stężeniu.

Nadczynność tarczycy u kota

Nadczynność tarczycy to sytuacja, w której opisany wcześniej mechanizm kontroli nie działa i gruczoł tarczowy w niekontrolowany sposób uwalnia do krwioobiegu hormony tarczycy. Mimo hamującego sygnału do przysadki i podwzgórza, które przestają uwalniać hormony nadrzędne, tarczyca nie reaguje, i w dalszym ciągu produkuje i uwalnia tyroksynę i  trójjodotyroninę. Zazwyczaj związane jest i z procesem nowotworowym, który toczy się na terenie gruczołu tarczowego. Rozrastający się guz nie podlega regulacji i wytwarza coraz to większe ilości hormonów tarczycy. W efekcie tego rozwijają się objawy typowe dla nadczynności tarczycy. Ponieważ jej hormony odpowiadają za tempo przemian metabolicznych, w przypadku nadczynności dochodzi „podkręcenia” tempa metabolizmu.

Pojawiają się objawy ze strony przewodu pokarmowego: biegunki, oraz nierzadko wymioty. Apetyt kota z nadczynnością tarczycy jest ogromny, ale mimo to, zwierze zaczyna chudnąć. Objawami ze strony układu oddechowego mogą być przyspieszone oddechy, a towarzyszyć temu wysoce prawdopodobna przyspieszona praca serca – tachykardia. Zwierzę z nadczynnością tarczycy jest zazwyczaj pobudzone, co stanowi pewien paradoks, bo przecież są wymioty i biegunka. Mogą pojawić się wzmożone odruchy, a czasami może rozwijać się agresja u zazwyczaj spokojnego kota. Często, przy trwającej już nadczynności tarczycy, zauważyć można pogorszenie jakości i kondycji sierści, wraz z jej wypadaniem, co może doprowadzić do wyłysień. Dosyć charakterystycznym objawem jest symetria w powstawaniu łysych plam i brak towarzyszącego wyłysieniom świądu.

Nie bagatelizuj objawów nadczynności tarczycy u kota

Można sobie powiedzieć: a co tam, szczupły kot, wychodzi na zewnątrz więc biegunki i wymioty nie będą nam przeszkadzały, a to, że łysy to się przyzwyczaimy do takiego wyglądu kota. Po co leczyć? Po co zawracać lekarzowi weterynarii głowę? A no właśnie po to, bo trwające objawy niedoczynności oprócz zmian w zachowaniu i wyglądzie kota, z czasem, doprowadzają do innych, poważniejszych konsekwencji przeciążony tempem pracy mięsień sercowy ulega przerostowi i rozwija się kardiomiopatia przerostowa – poważna i nieodwracalna wada serca. Biegunki doprowadzają do niedożywienia, bo pokarm znajdujący się w przewodzie pokarmowym zbyt krótko przebywa w określonych jego odcinkach i proces trawienia oraz wchłaniania nie zachodzi w odpowiednim stopniu. Wymioty i biegunka doprowadzają do utraty wody i elektrolitów z organizmu, a problemy skórne sprzyjają wtórnym infekcjom bakteryjnym. Nie mówiąc już o rozwijającym się wciąż nowotworze na trenie tarczycy.

Jak leczyć nadczynności tarczycy u kota?

Mimo dosyć charakterystycznych objawów klinicznych, jakie prezentuje kot z nadczynnością tarczycy, mimo powiększonego gruczołu tarczowego, które można stwierdzić podczas badania klinicznego, zawsze swoje podejrzenie lekarz weterynarii powinien potwierdzić badaniem krwi i oznaczeniem w surowicy stężenia tyroksyny. Wprowadzenie leczenia bez stwierdzonego podwyższonego stężenia hormonów tarczycy we krwi może spowodować niedoczynność tarczycy. Wśród badań dodatkowych, należy również uwzględnić badanie ultrasonograficzne tarczycy, które pozwoli określić, czy proces rozrostowy dotyczy tylko jednego, czy obydwu płatów gruczołu. Biopsja tarczycy nie jest specjalnie pomocna, bo czy jest to gruczolakorak (zdarzający się znacznie częściej), czy rak – postępowanie będzie dokładnie takie samo.

Nowotwór, usunięcie tarczycy i suplementacja

Leczenie może obejmować dwie drogi postępowania. Naturalnym jest, że skoro mamy do czynienia z procesem nowotworowym, to należałoby taki nowotwór usunąć. I owszem, leczenie chirurgiczne jest jednym z rozwiązań, w zależności od zasięgu zmian usunąć można jeden lub oba płaty tarczycy. Pamiętać należy jednak, że po zabiegu tyreoidektomii (usunięcia tarczycy) należy suplementować hormony tarczycy. Zbieg powinien być przeprowadzony przez doświadczony personel chirurgiczny – wymaga on bowiem dużej precyzji i doświadczenia.

Jeśli z różnych powodów taki zabieg nie może zostać przeprowadzony (ryzyko anestezjologiczne jest zbyt duże, brak wykwalifikowanego personelu, obawy opiekunów zwierząt, etc.), wtedy alternatywą jest leczenie farmakologiczne, polegające na codziennym, doustnym podawaniu leków hamujących syntezę tyroksyny. Niwelujemy wtedy efekt choroby, ale główna jej przyczyna – guz nowotworowy – nadal pozostaje w organizmie.

Leki doustne w oparciu o badania laboratoryjne

Są protokoły opisujące stosowanie leków doustnych (dostępnych w formie tabletek, ale także syropu), jednak zawsze terapię należy dostosować do pacjenta, do jego stanu i do wyników badań laboratoryjnych. Bardzo często trapię rozpoczyna się od bardzo niskich dawek, tak, aby nie spowodować szoku przy gwałtownym zahamowaniu syntezy T4. Trzeba mieć świadomość, że ustawienie właściwej dawki leku może zająć kilka tygodni, a nawet miesięcy. Reakcja na lek jest indywidualna i każdy kot ma prawo zareagować na podanie leków w każdy możliwy sposób. Dodatkowo należy zrozumieć lekarza weterynarii, który zwłaszcza na początku terapii farmakologicznej, zleca badania krwi co tydzień czy co dwa tygodnie. Leki stosowane w doustnej terapii nadczynności tarczycy mogą powodować zmiany w szpiku kostnym, co znajdzie swoje odzwierciedlenie w obrazie morfologicznym krwi.

Terapia doustna jest zazwyczaj skuteczna i pozwala przynieść poprawę kondycji naszego kota. Z czasem opiekun kota może zauważyć, że zniknęły objawy ze strony przewodu pokarmowego: ustały wymioty, zniknęły biegunki, powrócił prawidłowy apetyt, kot już nie dyszy, nie atakuje bez powodu i nie biega jak najęty po całym domu. W raz z upływem kolejnych kilku tygodni będzie można zauważyć, że sierść naszego kota znów nabrała połysku, a łyse plamy zaczynają porastać zdrowym włosem.

Przy dobrej reakcji na leczenie udaje się przedłużyć życie naszego kota (w komfortowych warunkach) o 5-6 lat, co stanowi bardzo dobry rezultat. Niestety należy pamiętać, że nadczynność tarczycy, to choroba dotykająca głównie starsze koty, powyżej 10. roku życia, a często jeszcze starsze. W związku z tym, oprócz nadczynności tarczycy mogą rozwijać się i inne choroby, typowe dla podeszłego wieku, co może znacząco wpłynąć na czas przeżycia naszego miauczącego przyjaciela.

Czytaj także: artykuł o alergiach pokarmowych u kotów i chorobie kociego pazura.

659

Interesujące? Chcesz
wiedzieć więcej? Zapisz się!

Dziękujemy za zapisanie się do naszego newslettera

Błąd zapisu

zamknij