Lęk separacyjny u psa – jak nauczyć go zostawania w domu?

Problemy separacyjne to cała gama zaburzeń behawioralnych mogących pojawić się w wyniku rozłąki z opiekunami (rzadziej z innymi zwierzętami lub miejscem). Zwane są potocznie lękiem separacyjnym, ale o wiele lepszym i ściślejszym określeniem są – problemy lub zaburzenia separacyjne. Lęk to jedna z podstawowych emocji jaka się pojawia przy tego typu problemach, ale nie jedyna.

Psy w wyniku procesu udomowienia zaczęły traktować ludzi i ich rodziny jako własne grupy społeczne. W związku z tym, nawiązują z nami bardzo silne i trwałe więzi socjalne. W wyniku tego bardzo źle znoszą długotrwałą rozłąkę. Dlatego też bardzo istotne jest, aby jak najwcześniej zacząć przyzwyczajać szczenię do radzenia sobie z samotnością.

Skąd się biorą zaburzenia separacyjne?

Zaburzenia separacyjne występujące u psów związane są z przeżywanym przez nie lękiem i niepokojem, wynikającym z utraty kontaktu z opiekunami. Podłożem lęku separacyjnego jest nadmierne przywiązanie do właścicieli oraz brak umiejętności radzenia sobie z frustracją, jaka pojawia się w chwilach samotności. Jednak czasem przyczyna związana jest z niewłaściwą stymulacją lub nudą jaką pies przeżywa, gdy zostaje sam w domu na wiele godzin.

Lęk separacyjny u psa – jak się objawia?

Zaburzenia te objawiają się zazwyczaj poprzez niszczenie przedmiotów należących do opiekunów. Nie jest to jednak związane ze „złośliwością” czy chęcią „zemsty” na opiekunach.

Pies tęskniąc za opiekunem szuka jego zapachu. Gdy go znajdzie – w postaci ubrań czy obuwia – zabiera go na swoje legowisko lub kładzie się na nim. Pies przeżywając silny stres próbuje go rozładować, a jednym ze sposobów radzenia sobie z tym problem jest żucie i gryzienie. Stąd często pies zaczyna gryźć to, co ma najbliżej, czyli rzeczy opiekuna.

Innymi objawami są: wokalizacja, defekacja, urynacja czy silne ślinienie się. Dość często pojawiają się również samookaleczenia. Często są spowodowane kompulsywnym wylizywaniem się lub wygryzaniem oraz próbami wydostania się z pomieszczenia. Wówczas pies ma poranione okolice kufy (może zdarzyć się nawet, że uszkodzi sobie zęby) oraz przednie łapy.

Czy lęk separacyjny jest naturalny?

Lęk separacyjny jest naturalnym ewolucyjnym mechanizmem występującym u wszystkich zwierząt społecznych, w tym wilków i wszystkich psowatych. Mechanizm ten ma za zadanie chronić młode, niedoświadczone osobniki przed oddalaniem się od gniazda i stada, gdzie mogłoby grozić im niebezpieczeństwo.

Młode początkowo przywiązane jest do gniazda, później do matki i reszty członków stada. W wieku około 6 tygodni szczenię zaczyna doświadczać stresu związanego z chwilową izolacją od matki opuszczającej gniazdo. Jednak już pomiędzy 12 a 16 tygodniem życia młode adaptują się do nowej sytuacji, czyli braku kontaktu z matką. Wówczas zaczynają podejmować ryzyko samodzielnego oddalania się od gniazda i poznawania świata.

Te same procesy dotyczą szczeniaków psów domowych. Świat, w którym żyją jest  jednak bardziej skomplikowany, więc proces adaptacji ma bardziej złożony charakter. W procesie tym biorą udział zarówno czynniki dziedziczne jak i oddziaływanie otoczenia.

To opiekunowie mają największy wpływ na przebieg socjalizacji i adaptacji psa do sytuacji wywołujących stres. Przez to istnieje ryzyko błędów, skutkujących nadmiernym przywiązaniem i zaburzeniami zachowania.

Czynniki ryzyka

Istnieją czynniki, które zwiększają ryzyko wystąpienia problemów separacyjnych u psa. Wg O’Heare należą do nich:

  • nadużywanie kar, czynników awersyjnych;
  • zmiana miejsca zamieszkanie;
  • częsta i długotrwała izolacja;
  • pozostawianie psa w samotności we wczesnym szczenięctwie przed 12-14 tygodniem życia;
  • traumatyczne doświadczenia w izolacji (np. burza);
  • nagła zmiana trybu życia opiekunów psa np. podjęcie pracy;
  • pobyt w schronisku dla zwierząt lub traumatyczna przeszłość;
  • współistniejące zaburzenia lękowe – fobie, depresja, stereotypie;
  • nerwowość i nieprzewidywalność otoczenia – brak możliwości kontroli otoczenia;
  • zbyt silne przywiązanie do opiekuna, ciągłe towarzyszenie mu, pilnowanie;
  • zbyt wczesne lub zbyt późne oddzielenie od gniazda;
  • brak przyzwyczajenia do separacji – ciągła obecność człowieka;
  • zakłócony proces socjalizacji – doświadczenie izolacji społecznej w okresie pierwszych 4 miesięcy życia;
  • długotrwała nieobecność ważnego dla psa domownika (wyjazd, śmierć) lub pojawienie się nowego członka rodziny;
  • rasa – psy blisko współpracujące z człowiekiem oraz rasy pierwotne częściej doświadczają zaburzeń separacyjnych;
  • predyspozycje genetyczne – lękliwość, niski próg reakcji stresowej;
  • zaburzenia w funkcjonowaniu zmysłów wynikające z choroby lub starzenia się.

Zaburzenia separacyjne – co czuje pies?

Co przeżywa pies w samym momencie prezentowania problemowego zachowania? Można to opisać w ten sposób: pies zaczyna odczuwać lęk i frustrację, gdy zostaje sam w domu lub jest oddzielony od opiekunów. Wówczas zaczyna szczekać i wyć, chcąc przywołać swoich opiekunów i zniwelować uczucie nudy.

co czuje pies sam w domu

Już samo takie zachowanie poprawia nastrój psa (niweluje nudę). Dochodzi wówczas do zmiany emocji z frustracji na ulgę. To samo dzieje się, gdy pies zaczyna obgryzać czy drapać po drzwiach. Również likwiduje to nudę, a w czasie gryzienia wydziela się szereg neuroprzekaźników, które poprawiają psu nastrój.

Pies chce się też wydostać z mieszkania i szukać opiekunów. Tu właśnie pojawia się problem czynników wzmacniających. Takie zachowanie jest samonagradzające, czyli samo w sobie poprawia psu nastrój i wywołuje przyjemne emocje.

Lęk separacyjny u psa – co robić?

Z zaburzeniami separacyjnymi u psa można (i należy!) walczyć. Co pomoże rozwiązać problem?

  1. Zmniejszenie zależności od opiekunów oraz nauczenie psa strategii radzenia sobie ze stresem wynikającym z separacji.
  2. Odwrażliwianie reakcji stresowej na bodźce związane z opuszczaniem domu.
  3. Trening separacyjny.
  4. Maskowanie bodźców zewnętrznych.
  5. Zmniejszenie kontrastu między obecnością i nieobecnością opiekunów (pozostawienie włączonego radia – najlepiej stacje nadające muzykę klasyczną).
  6. Muzyka relaksacyjna.
  7. Stabilne i przewidywalne otoczenie
  8. Zapewnienie właściwej aktywności fizycznej i psychicznej.
  9. Drugi pies :-).
  10. Opieka petsittera.
  11. Psychofarmakologia (po konsultacji z lekarzem weterynarii).

Jeżeli Twój pies nie potrafi zostawać sam w domu, skonsultuj się z behawiorystą. Pomoże Ci on ustalić źródło problemu i podjąć skuteczne działania, by go rozwiązać.

1886

Interesujące? Chcesz
wiedzieć więcej? Zapisz się!

Dziękujemy za zapisanie się do naszego newslettera

Błąd zapisu

zamknij